بی‌نشان

رابرت لاویل او را بهترین شاعر ایرلندی در تاریخ این کشور و پرفیسور جان سوترلند او را بزگترین شاعر عصر خودش نامید.  روزنامه بریتانیایی اندی‌پندنت گفته احتمالاً  او از مشهورترین شاعران جهان بود. اندا منی نخست‌‏وزیر ایرلند، هینی را نگهبان زبان،  بازتاب‏‌دهنده گوهر انسانی ایرلندی‌ها نامید و گفت:« مفتخریم که هینی متعلق به این سرزمین بود و از خداوند برای این که او را به زندگی ملی ما هدیه کرد، سپاسگزاریم. او در کنار جویس، ییتس، برنارد شاو و بکت در معبد بزرگترین چهره‌های ادبی ما جای دارد«.

2

روزنامه ابزرور بریتانیایی در سال 2011 هینی را در فهرست 300  شخصیت  برجسته و متفکر بریتانیایی جا داد: امری که به دلیل نسبتش به انگلستان با اعتراض هینی مواجه شد.

هيني بیش از 20 اثر ادبی دارد، بیشتر کارهایش برنده جایزه و مقام در جشنواره‌های ملی و بین المللی شده است.

او طرفدار هویت ایرلندی‏‌اش بود با وجودی که تابعیت بریتانیایی داشت هیچگاه برچسب بریتانیایی را نپذیرفت. ایرلند جنوبی تا 1921 بخشی از امپراتوری بریتانیای کبیر بود.

پس از اعلام دولت آزاد درایرلند جنوبی، ایرلند شمالی به بریتانیا و فادار ماند و جنگ بین شمال و جنوب درگرفت.  دوازده سال بعد برتیانیا ایرلند جنوبی را به رسمیت شناخت.

پس از استقلال جمهوری ایرلند، در اواخر دهه شصت میلادی ایرلند شمالی درگیر جنگ داخلی شد: جنگ‌هایی که  کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها را در نبردي نابرابري قرار داد و بیش از 3000 تن در نبردهای خونین و جنگ‌های فرقه‏اي جان‌های‏شان را از دست دادند.

شیموس هینی شاهد بیش از سه دهه جنگ‌های خونین کاتولیک‌های جمهوری‏‌خواه و پروتستان‌های طرفدار اتحاد با بریتانیا در کشورش بود.

او بارها از گفتمان صلح کار گرفت و شمال و جنوب، پروتستان‌ها و کاتولیک‌های آزادی‏خواه و سیاست‌مداران را به صلح دعوت کرد.

هینی جزو نسل پس از انقلاب و استقلال بود.

ده سال پیش از تولد او، جمهوری ایرلند از انگلیس جدا شده بود. نسل‌های پیش از استقلال خودشان را وفادارا به بریتانیای کبیر می‏دانستند: امری  که نسل پس از استقلال آن را قبول نداشتد  و بر هویت ایرلندی‏شان تاکید می‌کردند و هینی جزو نسل دوم بود.

در ناآرامی‌های ایرلند شمالی، هینی منتقدانی نیز داشت، بزرگترین انتقادی که از او می‌شد این بود که از جدایی‏‌طلبان جمهوری‌خواه حمایت می‌کند.

پس از حل منازعات ایرلند شمالی با انگلیس، هر دو کشور امروز به او می‌بالند، گرچه هینی به تابعیت بریتانیایی‏اش اهمیت نمی‌داد.

درباره کارنامه‌‏ي شیموس هینی و تاثیر فرآورده‏‌های ادبی او در خلق ادبیات مدرن انگلیسی سخن بسیار است.

“مرگ یک طبیعت‏گرا” مشهورترین اثر او است که به فارسی برگردان شده است. او  سومین نویسنده ایرلندی بود که پس از ویلیام ییتس(1923) و سامویل بکت(1969) جایزه نوبل ادبیات را دریافت کرد.

روزشمار زندگی هینی

هینی در 13 اپریل 1939 در مزرعه‏ي موسبان در شمال ایرلند متولد شد. او  نخستین فرزند يك خانواده 9 نفری بود.

پاتریک، پدرش دهقان بود، اما شغلی اصلی‏اش خرید و فروش گاو بود: شغلی که او از عموهایش به ارث برده بود. پس از مرگ زدوهنگام پدر، عموهای هيني این کار را به او داده بودند.

هینی در مدرسه ابتدایی اناهریش درس خواند. به دلیل نبوغ  و استعداد عالی در 12 سالگی در کالج کولمب (مدرسه رومان کاتولیک) بورس گرفت.

هینی در سال‌های تحصیل در کالج کولمب، با مرگ زودهنگام برادرش روبرو می شود. برادرش در حادثه ترافیکی کشته می‏شود. این حادثه روح حساس او را به شدت متاثر می‌کند.

در نخستین شعرهای او مرگ برادرش بازتاب یافته است در شعر” پرنده سیاه گلان مور”

در 1957 او به بلفاست می‌رود تا به مطالعاتش در حوزه‌‏ي زبان و ادبیات انگلیسی ادامه دهد.

در دانشگاه کویین بلفاست در جریان مطالعاتش با تد هیوز( ادوارد جیمز هیوز) شاعر سده‏ي بیستم انگلیس آشنا می‌شود. آشنایی هینی با آثار هیوس، در جهت‌‏دهی کشف‌های شاعرانه‌‏اش ممد واقع می‌شود، آثاری که او را تشویق کرد تا به شعر رو آورد.

هینی در سال 1961 با درجه عالی (اول نمره)  و فارغ شد و پس از فراغت شرایط لازم را برای تدریس زبان و ادبیات انگلیسی داشت و با شوق خاص به تدریس زبان انگلیسی پرداخت.

هینی پس از مدتی به کالج زبان انگلیسی متوسطه در غرب بلفاست رفت و در آنجا با میشل مکلاورتی آشنا شد. مکلاورتی هینی را با آثار پاتریک کیوناخ آشنا ساخت.

نقش مکلاورتی را نمی‏توان در موفقیت‏‌های هینی نادیده انگاشت. او بارها از مکلاورتی به عنوان بهترین استاد خود یاد کرده و گفته که دستاوردهایش را مدیون مکلاورتی است.

هینی به کمک و حمایت مکلاورتی  در سال 1962 به نشر آثارش شروع کرد و مکلاویرتی به مثابه پدر معنوی دلسوز شاعر جوان بلفاستی را کمک کرد. مکلاورتی استعداد و هوش شاعرانه هینی را به درستی کشف کرده بود. شیموس جوان، در آغازین روزهای 1960 در شهر بلفاست به تدریس پرداخت. همزمان با تدریس به نشر آثارش در زمینه شعر  اقدام کرد.

در 1972 میلادی او در دوبلین، پایتخت ایرلند اقامت گزید.  در سال‌های 1981 و 1997 ادبیات انگلیسی را در دانشگاه هاروارد تدریس کرد.

 جایزه‌ها و عناوین افتخاری

 از 1989 تا1994  کرسی آموزش شعر در اگسفورد را به عهده داشت. او در جریان عمر پر بارش جایزه‌های زیادی را کسب کرده است.

در سال1968 جایزه یادواره جیفری فیبر،  جایزه ای ام فورستر 1975، جایزه قلم 1985

جایزه تاج طلایی شعر 2001

جایزه تی اس الیوت 2006

دو جایزه دیگر در سال‌های 1996- 1999

در بهار 1963 پس از نوشتن مقالات زیاد و متنوع در مجله‌های محلی، مورد توجه "فیلیپ هابز باوم"  قرار گرفت. هابز باوم گروه بلفاست را تاسیس کرد؛ گروهی  که متشکل از شاعر ان جوانان و آوانگارد بود.  پیوستن هینی به گروه بلفاست او را با بسیاری از نهادهای ادبی دیگر آشنا کرد و گام دیگری بود برای شهرت او.

در اگست 1965  هینی با  بانو "ماری دیولین" آشنا می‌شود و این آشنایی منجر به ازدواج می‌گردد. دیولین خود نویسنده بود و در سال 1994 مجموعه‌یی از نوشته هایش را در باره اسطوره‌ها و اساطیرکهن ایرلند منتشر کرد.

در نخستین سال ازدواج با "ماری دیولین" نخستین دفتر شعر او با عنوان« یازده شعر» در نوامبر 1965  به نشر می‌رسد و در جشنواره دانشگاه کویین رونمایی می‌گردد.

 "مرگ یک طبیعت گرا"   نخستین کتاب پر تیراژ او بود که در 1966 به زیور چاپ آراسته شد و توجه منتقدان ادبیات را جلب کرد و جایزه‌های زیادی را نصیب هینی کرد.

در 1966 او به عنوان استاد ادبیات مدرن انگلیسی در دانشگاه کویین معرفی شد.  در آن سال‌ها، نخستین فرزند او میشل و دومین فرزندش کریستوفر متولد می‌شوند رویدادهایی که باعث انبساط خاطر هینی می گردد. در1968  با میشل لانگلی در برنامه سیاحتی "روم تو ریم" شرکت می‌کند امری که در دریچه‌های تازه‌یی را در مسیری شعری او باز می‌کند.

در 1969 دومین مجموعه‌ی پر تیراژ او به نام " دری در تاریکی" نشر می‌شود.

هینی در سال‌های 1970 تا 1984 به عنوان استاد مهمان در دانشگاه برکلی کالیفرنیا و دانشگاه کویین به تدریس ادامه میدهد و درهمین سال‌هاست که هوادارنی در ایرلند، بریتانیا و امریکا پیدا می‌کند.

در 1975 چهارمین اثر" شمال"  ( north)را نشر می‌کند.

 در 1976به عنوان رییس دیپارتمنت کالج "کارسفورت" در دبلین مقرر می‌شود و در 1979 او "فلید ورک" را نشر می‌کند.

هینی در این سال‌ها تنها به تدریس و شعر اکتفا نمی‌کند. مقالات زیادی از او در حوزه فرهنگ و ادبیات نشر می‌شود و در 1980 برخی از مجموعه مقالات او منتشر می‌شود.

هینی در1981 جزو پنج چهره برجسته  ایرلند انتخاب می‌گردد. در همین سال او استاد مدعو دانشگاه هاروارد است و دو دکترای افتخاری از دانشگاه کویین و فوردهام در شهر نیوریک 1982 دریافت می‌کند.

هینی از داشتن پدر در عنفوان جوانی محروم شده بود و برادر جوانش را از دست داد این حوادث در خاطره او روزهای غم انگیزی را رقم زده بود. تنها دلخوشی او مادرش بود. در  1984 میلادی مرگ نابهنگام مادر حادثه دردناک دیگری است که زخم‌های کهنه اش را تازه می‌سازد.

از 1985 تا 99 به تدریس زبان و ادبیات انگلیسی، فنون بلاغت، معانی و بدیع و بیان در دانشگاه هارواد و آگسفورد ادامه میدهد. هینی در این سالها به دلیل وابستگی‌های عمیقش  به ایرلند، بار بار از زادگاهش دیدن می‌کند.

 نوبل ادبیات

 در سال 1995 زمانی که هیات داوران جایزه نوبل، هینی را برنده نوبل ادبیات اعلام کرد، هیچ کسی بدرستی نمی داست که او کجاست و چه می‌کند، روزنامه نگاران و حتا خانواده و فرزندانش ضمن شگفتی از این رویداد رد پای هینی را گم کرده بودند. همزمان با این رویداد  هینی و همسرش در تعطیلاتی در روم به سر می‌بردند و رسانه‌ها رد هینی را گم کرده بودند. دو روز بعد تلویزیون ایرلند او همسرش را در میدان هوایی دوبلین یافتند.

کمیته نوبل عناصری چون زیبایی، عمق اسطوره‌یی، تعالی بخشی و  بازروایت معجزه آسای  زندگی گذشته  را   از ویژگی‌های مهم آثار هینی بر شمرده بود که وی را سزاوار نوبل ادبیات شناخت.

 هینی سومین جایزه نوبل را نصیب ایرلند سر زمین محبوبش کرد. یک سال بعد او به عنوان عضو آکادمی سلطنتی ایرلند  انتخاب می‌شود.

در هزاره دوم میلادی، دکترای افتخاری دانشگاه پینسیلوانیا را دریافت می‌کند در 2002  دکترای افتخاری دانشگاه راهودیس و... در 2003 "مرکز شعر شیموس هینی"  در دانشگاه کویین  بلفاست تاسیس می‌گردد.

در 2006 او سکته قلبی داشت وبرای چند ماه از شرکت محافل رسمی خود داری کرد.

در سال 2006 یکی از بهترین کتاب های وی "district and circle " جایزه تی اس الیوت را به خود اختصاص میدهد.

انتشارات فابر "زنجیره انسانی" را نشر می‌کند کتابی که برنده جایزه" شعر فوروارد"  می‌شود.

 این کتاب 44 سال پس از نخستین دفتر شعر  هینی نشر می‌شود. در این کتاب حمله قلبی او در سال 2006  و تغییرات روحی و روانی شاعر نیز بازتاب یافته است.

در دسامبر 2011 او مجموعه نوشته‌ها و نوت‌های شخصی اش را به کتاب خانه ملی ایرلند اعطا کرد.

در 2012 او جایزه بهترین شعر "گریفین ترست" در یافت کرد و  در هنگام تفویض این جایزه صحبت دوازده دقیقه‌یی نیز ایراد کرد.

در نهایت او در سن 74 سالگی در کلینیک "بلاک راک دوبلین" در سی اگست رخ به نقاب خاک کشید.

 مراسم خاک سپاری او در دوم سپتامبر در "دانی بروک" دوبلین برگزار شد و سر انجام هینی پس از سال‌ها خدمت در حوزه ادبیات و فرهنگ و آموزش درآرامگاه  خانوادگی اش( جایی که جوانترین برادرش خوبیده‌ است) آرام می‌گیرد.

 گپ آخر

 ایرلند زادگاه بزرگان و مفاخر ادبیات در سده بیستم بوده است. چهره‌های فاخری چون جرج برنارد شاو، ویلیام باتلر ییس، سامویل بکت، جیمز جویس و شیموس هینی در باز روایت فرهنگ و ادبیات روستایی ایرلند، غنی سازی ادبیات مدرن انگلیسی  و هویت سازی ادبیات مدرن، تاثیرات عمیق و فراموش ناشدنی خود را داشته است.

به سادگی نمی‌توان از کنار تاثیرات  افکار و نو آوری‌های هینی و خدامات او  به میراث کهن  انگلو ساکسون و معرفی حماسه بیولف گذشت.

وفاداری هینی به زبان لاتین تا آنجا جدی بود که  آخرین جمله‌ را پیش از مرگ به همسرش  به زبان لاتین  نوشت. او لحظاتی پیش از مرگ به زبان لاتین به همسرش نوشت: نباید ترسید."

در کل زندگی هینی در سه محور مهم خلاصه شده بود. مبارزات هینی برای ترویج صلح در سه دهه نا آرامی‌های ایرلند شمالی، کارهای ارجمند او در خلق ادبیات مدرن و پاسداری از زبان کهن و حماسه‌های انگلاساکسون، عشق وصف ناپذیر او به مقوله آموزش و پرورش؛ امری که او هیچگاه از آن غفلت نکرد.

 مُنادی صلح

 او در جریان جنگ‌های خونین ایرلند شمالی با صدای رسا  خطاب به نویسندگان مشتاق می‌گفت:  نباید ترسید، قلم‌ها را برای رسیدن به صلح به کار برید. در جریان دهه‌ها خشونت در ایرلند شمالی او بارها از ساستمداران، شمال، جنوب جمهوری‌خواه و هواداران اتحاد با انگلستان خواست که برای رسیدن به صلح  تفنگ‌های شان را به زمین گذارند. با تلاش‌های او شب‌های "وحشت" در ایرلند شمالی  با طلوع خورشید صلح و ثبات روشن شد.

 امروز ایرلند شمالی جزو  شیک ترین و سرمایه دار ترین کشورهای حوزه اروپا است.

 .............................................................................................................

یاد آوری: نبشته حاضر ترجمه‌ و باز روایت یادداشت‌های بزرگانی است که در باره هینی آثار و مقالاتی نبشته اند، برای جزییات بیشتر به منابع آنلاین  مراجعه شود.

 http://www.poetryfoundation.org/bio/seamus-heaney

http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1995/heaney-bio.html

http://en.wikipedia.org/wiki/Northern_Ireland