عکاسی؛ دید نو به جهان
با نشر روزنامه، عکسهای روزنامهیی نیز گرفته میشده سراج الاخبار و بعدها در زمان نادر شاه شماری بیشتری با فنون عکاسی آشنا میشوند و به همان تناسب ابزار عکاسی در دسترس مردم قرار میگیرد.
محمدظاهر شاه و امیر امان الله خان نیز در گسترش فنون عکاسی و همگانی شدن تصویرنگاری با وارد کردن کمرهها و ابزار عکاسی ممد و اقع میشوند.
آنگونه که علی کریمی مینگارد در جنگ دوم افغان انگلیس یک عکاس ایرلندی به نام "جان بورک" که در ارتش بریتانیا خدمت میکرد با کمره اش به افغانستان آمد و تصویرهایی از رویدادهای جنگ افغان – انگلیس و زندگی مردم عادی گرفت و برای نخستین تصویر افغانهای جنگجو را به دنیا معرفی کرد.
دردههی 1980 هشتاد این سنت ادامه یافت و در نبرد افغانها با ارتش شوری برای دومین بار خبرنگاران و کمرههای عکاسی در کنار میلههای تفنگ ظاهر شدند و تصویری از مقاومت و رویدادهای دلخراش نبرد را به جهان فرستاد دند.
در جنگهای داخلی میان احزاب جهادی نیز این کمرههای عکاسان خارجی بودند که رویدادهای افغانستان را به زبان تصویر ثبت کردند و شماری از رهبران جهادی نیز عکاس داشتند و گزارشهای لحظه به لحظه جنگ را ثبت میکردند و در نشریاتی که در خارج از کشور داشتند استفاده میکردند و در نهایت در 1994 با آمدن طالبان " عکاسی" تحریم شد.
گرچه تحریم و ممنوعیت عکاسی مردم را از تصویر نگاری در انظار عمومی دور کرد ولی عکاسان در تاریک خانهها به طور پنهانی بسیاری از رویدادهای خوشی شان را عکاسی میکردند.
در نهایت در سال 2001 صفحه روق خورد و با برداشته شدن تحریم عکاسی، عکاسان داخلی و شماری از عکاسان خارجی به افغانستان برگشتند.
رضا دقتی عکاس فرانسوی- ایرانیالاصل و استیو مک کیوری عکاس امریکایی در جنگ افغانستان با شوروی در پشت سنگرهای نبرد عکاسی میکردند، از عکاس امریکایی اطلاعی در دست نیست ولی پس از رفتن طالبان دقتی دو باره به افغانسان آمد و مرکز فرهنگی آیینه را راه اندازی کرد.
شماری از مهاجران افغان نیز با کلوله باری از تجربه در عرصه تصویر نگاری تجروبیات شان را به داخل کشور منتقل کردند و این گونه بود که بازارعکاس خانههای حرفهیی و غیر حرفهیی رونق گرفت.
دیری نگذشت که روزنامه نگاران و ناشران با راه اندازی رسانههای چاپی، دیداری و شنیداری به صحنه آمدند. گسترش دستگاههای چاپ و نشر فرصتی دیگری بود که رویکرد به عکاسی بیشتر شود.
عکاسان حرفهیی و آماتور در این فرصت جذب رسانههای داخلی و خارجی شدند. بازار فتو ژورنالیزم رونق تازه گرفت.
در سال 2002 نجيب الله مسافر (دانش آموختهی دانشکده هنرهای زیبای کابل) نخستین نمایشگاه عکس را( كه در زمان حكومت طالبان از برنامه "كمر بند گرسنگي هزاره جات" در سال 2001 گرفته بود) در کابل در مركز مطبوعاتي آيينه برگزار کرد.
این نمایشگاه در واقع آغازی بود برای کارهای بیشتر در زمینه عکاسی چون تا آن زمان در مركز مطبوعاتي آيينه، مركز فتو ژورناليزم وجود نداشت.
پس از اين رويداد، منوچهردقتي از نجيب الله مسافر دعوت ميكند تا با مركزمطبوعاتي آيينه در بخش فتوژورناليزم همكاري كند.
مسعود حسینی کسی که دو جایزهي بینالمللی را در کارنامه خود دارد نیز فنون عکاسی را در مرکز فرهنگی آیینه آموخت و بعدها تجربههایش را در دنیای تصویر نگاری با هفته نامهي اشيپگل، رونامه ساندی تایمز و خبرگزاری فرانسه سر گرفت.
در سال 2011 با عکس عاشورای خونین کابل، جایزه بینالمللی پولتیزر را به عنوان عکاس خبری دریافت کرد.
نجيب الله مسافر از سال 2005 تا 2013 سه قطعه عكسش مقام اول را در مسابقه عكاسي انتراكشنinter-action امريكا و بي بي سي و چهار قطعه عكس وي نيز مقام دوم را در مسابقات انتراكشن امريكا و بي بي سي دريافت كرد.
و به یکی از عكسهای وي در جشنواره "سازمان اكو" که باحضور بیش از سی کشور جهان به نام روز جهاني نوروز در تهران برگزار شده بود نیز جايزه ويژهیی اهدا شد.
در سال 2012 مركز فتوژورناليزم " چشم سوم" بزرگترين نمايشگاه عكس را با عنوان" افغانستان جديد از ديد افغانها" را در ده ولايت افغانستان برگزار کرد.
این نمایشگاه از سوی بخش فرهنگي سفارت امريكا و اداره انكشافي و همكاريهاي سويس حمایت شد.
بعدها سفارت سویس زمینه برگزاری نمایشگاه" افغانستان جدید از چشم افغانها" را در کشور سویس فراهم کرد.
142 عکس در هفده موضوع از 14 عکاس افغان در نمایشگاه سویس شرکت داشتند.
این نمایشگاه در خارج از کشور یک سال را در بر گرفت. (2012- 2013)
مرکز فتو ژورنالیزم پس از آنکه در سال 1387 تاسیس شد تاکنون فعالیتهای خوبی در عرصه عکاسی داشته است.
اکنون در کابل و سایر ولایتهای کشور، چندین مرکز عکاسی به صورت حرفهیی فعالیت دارمد.
"افغان آیز" و " آیینه فتو" نیز از جمله مراکز عکاسی است که در یک دهه پسین فعالیتهایش برجسته بوده است.
شماری از روزنامه نگاران و عکاسان افغان در همکاری با روزنامهها و رسانههای بینالمللی مانند بی بی سی، آسوشتید پرس، خبرگزاری فرانسه، شین هوا و... فعالانه همکاری دارند و عکسهای شان را از رویدادهای افغانستان در سطح جهان میفرستند.